Η σεξουαλική ζωή μετά τον τοκετό

Η σεξουαλική ζωή μετά τον τοκετό

Είναι αρκετά συχνό φαινόμενο η εγκυμοσύνη και κατ’ επέκταση ο τοκετός να επηρεάζει αρνητικά τη σεξουαλική ζωή των ζευγαριών. Οι λόγοι για μια τέτοια συμπεριφορά ποικίλουν και συνήθως είναι διαφορετικοί για τα δύο φύλα. 

Καταρχήν, η λοχεία αποτελεί μια ευαίσθητη περίοδο για την γυναίκα. Ορμονικές και σωματικές αλλαγές λαμβάνουν χώρα δημιουργώντας πολλές φορές πλήγματα στην αυτοεικόνα της, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην ψυχοσυναισθηματική της ωρίμανση και στην μετάβαση της σε μια άλλη φάση της ζωής της που περιλαμβάνει επαναπροσδιορισμό καθημερινού προγράμματος και εμπλουτισμό του με νέες ευθύνες. Η σεξουαλική ζωή, επομένως, δεν είναι δυνατόν να παραμείνει ανέπαφη από αυτή την αλλαγή. 
Η ύπαρξη ενός μωρού στο σπίτι σημαίνει και μια τεράστια αλλαγή στα ωράρια. 

Η νέα μητέρα συχνά νιώθει κούραση και ατονία καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αναγκασμένη να ξυπνά μέσα στη νύχτα ή ακόμη και να κοιμάται ελάχιστα. Αρκετές φορές μπορεί να μην έχει καθόλου χρόνο για την προσωπική της περιποίηση καθώς ακόμη και στον χρόνο που το παιδί ησυχάζει προσπαθεί να συντονίσει δουλειές που σχετίζονται με το παιδί ή ενδεχομένως με τα άλλα παιδιά που μπορεί να έχει ή ακόμη με το νοικοκυριό γενικότερα. Μια άλλη παράμετρος είναι η έλλειψη σιδήρου και βιταμινών που συχνά συνοδεύουν την περίοδο αυτή και μπορεί να αυξάνουν το ποσοστό της εξάντλησης.

Στην πραγματικότητα η μητέρα τον πρώτο καιρό μετά τον τοκετό βιώνει μια τεράστια αλλαγή κατά την οποία η προσωπικότητα της συρρικνώνεται σε μια μόνο ιδιότητα, αυτή της μαμάς. Η πλειοψηφία του χρόνου της εστιάζει σε ένα μόνο άτομο το οποίο μονοπωλεί το ενδιαφέρον της και σπάνια τις αφήνει περιθώρια για άλλη σωματική επαφή. Σε ορισμένα περιβάλλοντα η χρονική περίοδο των 40 ημερών καταδικάζουν τη μητέρα κλεισμένη μέσα στο σπίτι προκειμένου να ανακτήσει δυνάμεις, χωρίς ωστόσο να λαμβάνει υπόψη πως αυτή η απομόνωση μπορεί να την απομονώσει και συναισθηματικά. Παράλληλα, η καθημερινή παρουσία συγγενών και φίλων το πρώτο διάστημα ενδεχομένως να δημιουργεί περισσότερη ένταση σε ένα ήδη πιεσμένο περιβάλλον.

Πολλές μητέρες μετά τον τοκετό υποφέρουν από επιλόχειο κατάθλιψη. Τα καταθλιπτικά συμπτώματα διαρκούν περισσότερο από 2 εβδομάδες και μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και 6 μήνες μετά τον τοκετό. Στα συμπτώματα περιλαμβάνονται οι αρνητικές σκέψεις, η έλλειψη ενδιαφέροντος για προηγούμενες δραστηριότητες που έφερναν ικανοποίηση, προβλήματα στον ύπνο και στην όρεξη, δυσκολία στη συγκέντρωση, μείωση σεξουαλικού ενδιαφέροντος κτλ.  Συγχρόνως, επηρεάζεται η αυτοεικόνα και η αυτοεκτίμηση της γυναίκας που μόλις γέννησε ως απόρροια των σωματικών και των ψυχολογικών αλλαγών.

Μια άλλη παράμετρος που επηρεάζει την σεξουαλική συμπεριφορά της νέας μητέρας είναι η φυσιολογία του θηλασμού. Κάτι που δεν είναι ευρέως γνωστό είναι ότι για την παραγωγή γάλακτος είναι απαραίτητη η παρουσία μιας ουσίας της προλακτίνης. Η ουσία αυτή συμβάλλει στη μείωση της λίμπιντο αλλά και στην παράλληλη μείωση της κολπικής εφύγρανσης. Αυτό σημαίνει μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας αλλά και επίπονη σεξουαλική δραστηριότητα καθώς δημιουργείται κολπική ξηρότητα. Ένας άλλος παράγοντας που μπορεί να επηρεάζει τα επίπεδα της  λίμπιντο είναι η χρήση αντισυλληπτικών  αυτό το χρονικό διάστημα.

Ένας αριθμός γυναικών παρουσιάζει φόβο μπροστά στην πιθανότητα να βιώσει πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή. Η αλλαγή στο σώμα είναι τέτοια που συνήθως η γυναίκα φοβάται ακόμη και να αγγίξει τα γεννητικά της όργανα. Μερικές φορές η φαντασία και ο φόβος δημιουργεί μια άλλη ιδέα της πραγματικότητας όπου τα πράγματα φαίνονται πολύ χειρότερα από ότι στην πραγματικότητα είναι.

Ο τοκετός συχνά συνοδεύεται με δυσπαρευνία. Η δυσπαρευνία χαρακτηρίζεται από πόνο των γεννητικών οργάνων που παρακωλύει τη σεξουαλική επαφή. Είναι πραγματικά αξιόλογο να αναφερθεί ότι η δυσπαρευνία συνοδεύει το 40% των γυναικών που γέννησαν με καισαρική τομή και μόλις το 26% των γυναικών που γέννησαν με φυσιολογικό τοκετό ( Klein et all, 2005).

Τι γίνεται όμως με τη σεξουαλική διάθεση του νέου πατέρα; Η πατρότητα δεν επιβάλλει, ασφαλώς, σωματικές αλλαγές και επίπονο σεξ αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ο άντρας μένει ανέπαφος σε όλη αυτή την διαδικασία. Πολλοί νέοι πατέρες βιώνουν ένα έντονο ψυχολογικό μπλοκάρισμα μπροστά στην ανάληψη της ευθύνης για την ασφάλεια και την φροντίδα ενός άλλου ατόμου. Ακόμη και η σεξουαλική πράξη εμποδίζεται από το φόβο της παρουσίας του βρέφους σε κοντινή απόσταση.

Ένα μεγάλο ποσοστό αδυνατεί να ξαναδεί τη γυναίκα του ως ερωτική σύντροφο και αυτοπεριορίζεται στην εικόνα της μητέρας. Η αλλαγή των ωραρίων αλλά και η παρουσία του μωρού στην κρεβατοκάμαρα για ένα εύλογο χρονικό διάστημα έχει αρνητική επίδραση στην σεξουαλική ζωή του ζευγαριού.

Οι προσωπικότητες των μελών αλλά και η ποιότητα της σχέσης θα παίξει σημαντικό ρόλο στην επαναφορά της ομαλής σεξουαλικής συμπεριφοράς. Η καλή συνεργασία και η κατανόηση θα λειτουργήσουν βοηθητικά. Η αυτομομφή αλλά και οι αλληλοκατηγορίες είναι πιθανόν να διατηρήσουν την ένταση και την απόσταση ανάμεσα στο ζευγάρι. Σε περίπτωση που η δυσκολία στη σεξουαλική ζωή επιμείνει η συμβολή του ειδικού κρίνεται απαραίτητη.

Σε κάθε περίπτωση η καλή σεξουαλική ζωή είναι σημαντικό κεφάλαιο της ομαλής εξέλιξης της συζυγικής ζωής. Οι σύντροφοι, λοιπόν, οφείλουν να δώσουν την σημασία που αρμόζει προκειμένου να ενδυναμώσουν τη σχέση και να βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής στο σύνολό της.

Κατερίνα Καραμανή
Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια