Οι μύθοι της γυναικείας κακοποίησης

H κακοποίηση των γυναικών, όπως και τα άλλα εγκλήματα σε βάρος τους, έχουν τυλιχτεί μέσα σε μύθους. Όλοι οι μύθοι διαιωνίζουν τη λαθεμένη άποψη ότι το θύμα ευθύνεται για την κακοποίησή του. Είναι σημαντικό να ανασκευάσουμε όλους τους μύθους που καλύπτουν τις κακοποιημένες γυναίκες, ώστε να κατανοήσουμε τους λόγους για τους οποίους υπάρχουν τέτοιες γυναίκες και τι πρέπει να κάνουμε για να σταματήσουμε αυτή την κατάσταση (Walker, 1993).

  1. Το σύνδρομο της κακοποιημένης γυναίκας εμφανίζεται μόνο σε ένα μικρό ποσοστό του πληθυσμού
  2. Οι κακοποιημένες γυναίκες είναι μαζοχίστριες.
  3. Οι γυναίκες της μεσαίας τάξης δεν κακοποιούνται τόσο συχνά ούτε τόσο έντονα όσο οι φτωχές γυναίκες. Μια γυναίκα μπορεί να πέσει θύμα κακοποίησης ανεξαρτήτως της οικονομικής της κατάστασης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν, 6 στις 10 γυναίκες που έχουν υποστεί κακοποίηση και προσήλθαν στα Συμβουλευτικά Κέντρα της Γενικής Γραμματείας Ισότητας ανέφεραν ότι βρίσκονταν σε καλή οικονομική κατάσταση (Γενική Γραμματεία Ισότητας Φύλων, 2006).
  4. Οι γυναίκες της μεσαίας τάξης δεν κακοποιούνται τόσο συχνά ούτε τόσο έντονα όσο οι φτωχές γυναίκες.
  5. Οι γυναίκες από ομάδες μειονοτήτων κακοποιούνται συχνότερα.
  6. Τα θρησκευτικά πιστεύω περιορίζουν την κακοποίηση
  7. Οι κακοποιημένες γυναίκες δεν έχουν μόρφωση ούτε επαγγελματικές γνώσεις. Ο μύθος ότι η κακοποιημένη γυναίκα είναι συνήθως χαμηλού μορφωτικού επιπέδου δεν επιβεβαιώνεται. Σύμφωνα με τη στατιστική αξιοποίηση στοιχείων που αφορούν στην κακοποίηση γυναικών, 7 στις 10 γυναίκες είναι Δευτεροβάθμιας, Τεχνολογικής ή Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης. Άξιο προσοχής είναι το γεγονός ότι 3 στις 10 γυναίκες- θύματα ενδοοικογενειακής βίας είναι Τεχνολογικής ή Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης και επίσης 3 στις 10 είναι Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης. Συνεπώς, η γυναίκα ενδέχεται να καταστεί θύμα βίας ανεξαρτήτως μορφωτικού επιπέδου (Γενική Γραμματεία Ισότητας Φύλων, 2006).
  8. Οι δράστες είναι βίαιοι σε όλες τις σχέσεις τους.
  9. Οι δράστες είναι αποτυχημένοι στην επαγγελματική τους ζωή.
  10. Οι δράστες είναι ψυχοπαθολογικά άτομα. Αν οι δράστες θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν αντικοινωνικές και ψυχοπαθολογικές προσωπικότητες, τότε η ατομική ψυχοπαθολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να διαχωρίσει τους δράστες από τους φυσιολογικούς άντρες. Ένα χαρακτηριστικό που έχουν πραγματικά κοινό ήταν η εξαιρετική ικανότητά τους να χρησιμοποιούν τη γοητεία σαν μια τεχνική επηρεασμού.
  11. H αστυνομία μπορεί να προστατεύσει τις κακοποιημένες γυναίκες. Μια πρόσφατη μελέτη στο Kansas και στο Detroit δείχνει πως στο 80% όλων των ανθρωποκτονιών σ’ αυτές τις πόλεις, η αστυνομία είχε παρέμβει μία ως πέντε φορές πριν διαπραχθούν. Έτσι, η ανθρωποκτονία ανάμεσα στον άντρα και στη γυναίκα δεν είναι ένα «έγκλημα πάθους», αλλά μάλλον το τελικό αποτέλεσμα μιας ανεξέλεγκτης, μακρόχρονης βίας.
  12. Οι δράστες δεν αγαπούν τις γυναίκες τους.
  13. Ένας δράστης δέρνει, επίσης, και τα παιδιά του.
  14. H κακοποιημένη γυναίκα θα είναι σε όλη της τη ζωή κακοποιημένη.
  15. Μακροχρόνιες σχέσεις κακοποίησης μπορούν να αλλάξουν προς το καλύτερο. Οι σχέσεις που στηρίζονται στην ισχύ του άντρα πάνω στη γυναίκα είναι αδύνατο να μετατραπούν σε μια σχέση ισότητας. Ακόμα και με τη μεγαλύτερη εξωτερική βοήθεια, αυτές οι σχέσεις δεν μπορούν να απαλλαγούν από τη βία. Στην καλύτερη περίπτωση, μπορεί να μειωθεί η συχνότητα και η σοβαρότητα των κακοποιήσεων. Χωρίς καμιά βοήθεια μπορούν να πάρουν τις διαστάσεις ανθρωποκτονιών ή αυτοκτονιών. H καλύτερη ελπίδα γι’ αυτά τα ζευγάρια είναι να διακόψουν τις σχέσεις τους. Υπάρχει πιθανότητα ότι με κάποιον άλλο σύντροφο μπορεί να αλλάξει ο συσχετισμός των δυνάμεων και, κάτω από συνθήκες ισότητας, να μπορέσουν να ζήσουν μια μη βίαιη σχέση.
  16. Οι κακοποιημένες γυναίκες αξίζουν την κακοποίησή τους.
  17. Οι κακοποιημένες γυναίκες μπορούν να αφήσουν το σπίτι τους όποτε θέλουν. Σε μια κοινωνία όπου οι γυναίκες έχουν γαλουχηθεί για να πιστεύουν ότι η αγάπη και ο γάμος είναι η αληθινή, και μόνη ίσως ολοκλήρωσή τους, απλά υποκρινόμαστε όταν υποστηρίζουμε ότι μια γυναίκα είναι ελεύθερη να φύγει από το σύντροφο και το σπίτι της αν και εφόσον υφίσταται βία. Στην πραγματικότητα πολλές φορές οι γυναίκες αυτές δεν έχουν καν την επιλογή, λόγω της ισχυρής κοινωνικής αντίδρασης, να χωρίσουν από ένα δυστυχισμένο γάμο, πόσο μάλλον να εγκαταλείψουν το σπίτι τους από τη στιγμή μάλιστα που όλα δείχνουν “φυσιολογικά”. Η κατάσταση που αντιμετωπίζει μια γυναίκα που όχι μόνο δεν την ικανοποιεί η σχέση της αλλά επιπλέον κακοποιείται από το σύντροφό της είναι ακόμη πιο δύσκολη. Η ψυχολογική αδυναμία και η κοινωνική και οικονομική της αποστέρηση καθιστούν το εγχείρημα να φύγει από τη σχέση αυτή, σχεδόν αδύνατο. Στη συνέχεια θα γίνει φανερό πως μια κακοποιημένη γυναίκα δεν είναι ελεύθερη να πάψει να είναι θύμα, εκτός κι αν έχει κάποια βοήθεια (Benard et al.).
  18. Οι δράστες φανερώνουν τη βιαιότητά τους μετά τον γάμο.
  19. Τα παιδιά χρειάζονται τον πατέρα τους ακόμα κι αν αυτός είναι βίαιος – ή «μένω μόνο για το καλό των παιδιών». O μύθος αυτός διαλύεται ταχύτερα από κάποιους άλλους, όταν συγκριθεί με τον μεγάλο αριθμό παιδιών που έχουν σωματικά ή σεξουαλικά κακοποιηθεί στο σπίτι τους. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ιδανική οικογένεια περιλαμβάνει τόσο τη μητέρα όσο και τον πατέρα. Πάντως, όλα τα παιδιά που έχουν βίαιους γονείς λένε πως θα προτιμούσαν να ζούσαν με τον ένα μόνο από αυτούς.

 Σύμφωνα με τη Walker (1993), oι πιο βίαιες σωματικές κακοποιήσεις γίνονταν από τους άντρες που έπιναν συνέχεια. Απαιτείται ακόμα πολύ μελέτη για να βρεθεί η σχέση ανάμεσα στο ποτό και στην κακοποίηση. Η ίδια υποστηρίζει ότι, προφανώς γίνονται συγκεκριμένες χημικές αλλαγές του αίματος κάτω από το στρες που δημιουργείται σε στιγμές έντασης, που μπορεί να είναι ανάλογες με αυτές που διαπιστώνονται στο αίμα των αλκοολικών. Αντίθετα o Gelles (1997) αναφέρει ότι η κατανάλωση αλκοόλ ή η χρήση τοξικών ουσιών  σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί την κύρια αιτία εκδήλωσης βίας. Ωστόσο μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να επιδρά έμμεσα στην εκδήλωσή της. Σύμφωνα με τον  Gilles, η ποσοτική ανάλυση στοιχείων που αφορούν στην κακοποίηση, 6 στους 10 δράστες ενδοοικογενειακής βίας δεν κάνουν χρήση ουσιών (ναρκωτικά, αλκοόλ, ψυχοφάρμακα). Είναι πιθανό και οι δύο κύκλοι (της βίας και του αλκοολισμού) να συνδυάζονται με ανάλογες μεταβολές της χημείας του εγκέφαλου. Αν η ψυχοκοινωνική θεωρία της βίαιης συμπεριφοράς είναι ακριβής, τότε οι δράστες μπορεί να επαναλαμβάνουν τη βίαιη συμπεριφορά τους. Τα στοιχεία δεν έχουν ακόμα αποδείξει το αντίθετο (Walker, 1993).

 

Κατερίνα Καραμανή
Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια